اگر بعد از پایان تابستان احساس میکنید موهایتان دیگر مثل قبل نرم، براق و خوشحالت نیست، احتمالاً فقط با یک مشکل ظاهری مواجه نیستید. قرار گرفتن مکرر مو در معرض نور خورشید، آب استخر، آب شور دریا، گرما و شستوشوی بیشتر میتواند بهتدریج ساختار ساقه مو را تحت تأثیر قرار دهد. مو یک فیبر کراتینی است و برخلاف پوست، پس از آسیب ساختاری نمیتواند خود را مانند یک بافت زنده ترمیم کند؛ بنابراین مراقبت صحیح بیشتر با هدف کاهش آسیب بیشتر، محافظت از کوتیکول و بهبود ظاهر و استحکام ساقه مو انجام میشود. پژوهشها نیز نشان دادهاند که عوامل محیطی مانند اشعه UV، رطوبت، آب کلردار و حرارت در فرسایش تدریجی مو نقش دارند.
اما چرا تابستان میتواند چنین اثری روی مو بگذارد و برای بازگرداندن سلامت ظاهری آن چه باید کرد؟ در ادامه چهار عامل مهم را بررسی میکنیم.
۱. آفتاب چگونه ساختار مو را تخریب میکند؟
نور خورشید فقط به پوست آسیب نمیزند؛ ساقه مو نیز در معرض تابش فرابنفش قرار دارد. اشعه UV میتواند با ایجاد واکنشهای اکسیداتیو به پروتئینهای مو، بهویژه کراتین، آسیب برساند. مطالعات نشان دادهاند که تابش UV میتواند باعث افزایش از دست رفتن پروتئین، تغییر رنگ و کاهش کیفیت مکانیکی مو شود. UVB بیشتر با آسیب پروتئینی و UVA با تغییرات رنگی مرتبط دانسته شده است.
نتیجه این فرآیند میتواند به شکل خشکی، زبری، وزشدگی، کاهش درخشندگی و شکنندگی ظاهر شود. موهای روشن نیز به دلیل داشتن ملانین کمتر، معمولاً محافظت طبیعی کمتری در برابر بخشی از آثار اکسیداتیو نور دارند.
بنابراین بعد از تابستان، نخستین گام این نیست که تعداد زیادی محصول ترمیمی روی مو قرار دهیم؛ بلکه باید میزان آسیب جدید را کاهش دهیم. استفاده از محصولات دارای فیلترهای محافظ در برابر UV، پوشاندن مو در برابر تابش مستقیم و کاهش قرارگیری طولانیمدت در آفتاب میتواند بخشی از این استراتژی باشد.
چرا موهایتان بعد از تابستان خشک و شکننده شده؟ 4 راهنمای علمی بازسازی مو بعد از آفتاب، کلر و آب شور
۲. کلر استخر چرا مو را خشک و شکننده میکند؟
شنا کردن یکی از تفریحات محبوب تابستان است، اما تماس مکرر مو با آب استخر میتواند فرسایش ساقه را افزایش دهد. کلر و ترکیبات اکسیدکننده موجود در آب استخر میتوانند به اجزای سطحی مو و ساختار کراتینی آن آسیب وارد کنند. همچنین تماس مکرر با آب و اصطکاک ناشی از شستوشو و خشککردن، فرسایش کوتیکول را بیشتر میکند.
یکی از پیامدهای شنا در استخر میتواند تغییر رنگ مو، بهخصوص در موهای روشن یا رنگشده، باشد. با این حال، تغییر رنگ سبز مشهور در موهای بلوند الزاماً فقط نتیجه خود کلر نیست و شواهدی وجود دارد که نقش ترکیبات مس موجود در آب را نیز مطرح میکند.
برای کاهش آسیب، بهتر است قبل و بعد از شنا مو با آب تمیز شسته شود و پس از آن از نرمکننده یا محصولات مراقبتی مناسب استفاده شود. همچنین کاهش اصطکاک هنگام شانهکردن و خشککردن اهمیت دارد.
چرا موهایتان بعد از تابستان خشک و شکننده شده؟ 4 راهنمای علمی بازسازی مو بعد از آفتاب، کلر و آب شور
۳. آب شور و شستوشوی مکرر چه بلایی سر مو میآورد؟
آب دریا به دلیل داشتن نمک و املاح میتواند در کنار تابش خورشید و تکرار خیس و خشک شدن، شرایط نامطلوبی برای ساقه مو ایجاد کند. مسئله زمانی جدیتر میشود که فرد پس از هر بار شنا، مو را با حرارت زیاد خشک کند یا آن را بهشدت شانه بزند.
مو در حالت خیس رفتار مکانیکی متفاوتی دارد و اصطکاک، کشش و دستکاری مکرر میتواند به فرسایش سطح آن کمک کند. به همین دلیل، آسیب تابستان معمولاً نتیجه یک عامل منفرد نیست؛ بلکه حاصل ترکیب نور خورشید، آب، مواد شیمیایی، اصطکاک، حرارت و عادات مراقبتی است. پژوهشهای مربوط به «weathering» مو نیز بر همین اثر تجمعی عوامل محیطی و مکانیکی تأکید دارند.
پس از بازگشت از دریا، شستوشوی ملایم برای حذف نمک و آلودگی و سپس استفاده از نرمکننده میتواند به کاهش زبری و گرهخوردگی کمک کند. مهمتر از آن، باید از کشیدن، برسکشیدن شدید و حرارت غیرضروری روی موی آسیبدیده اجتناب کرد.
چرا موهایتان بعد از تابستان خشک و شکننده شده؟ 4 راهنمای علمی بازسازی مو بعد از آفتاب، کلر و آب شور
۴. چگونه موهای آسیبدیده را بعد از تابستان بازسازی کنیم؟
یک نکته مهم این است که «ترمیم مو» با ترمیم یک بافت زنده متفاوت است. ساقه مو بافتی غیرزنده است؛ بنابراین محصول مراقبتی نمیتواند تمام آسیبهای ساختاری ایجادشده را به حالت اولیه برگرداند. هدف اصلی مراقبت پس از تابستان، کاهش شکستگی، محافظت از کوتیکول، افزایش لغزندگی و بهبود ظاهر و قابلیت شانهپذیری مو است.
در این مرحله بهتر است روتین ساده اما منظم داشته باشیم: شامپوی متناسب با پوست سر، نرمکننده در ساقه و نوک مو، ماسک یا درمانهای نرمکننده در صورت نیاز و کاهش استفاده از ابزارهای حرارتی. محصولات حاوی مواد حالتدهنده و فیلمساز نیز میتوانند با ایجاد یک لایه روی سطح مو، اصطکاک و از دست رفتن رطوبت را کاهش دهند؛ البته اثر آنها بیشتر محافظتی و آرایشی است و نباید با بازسازی کامل ساختار مو اشتباه گرفته شود.
اگر نوک موها بهشدت دوشاخه و شکننده شدهاند، کوتاه کردن بخش آسیبدیده گاهی منطقیتر از استفاده بیپایان از محصولات ترمیمی است. همچنین اگر ریزش قابلتوجه، نازکشدن مو یا مشکلات پوست سر پس از تابستان ایجاد شده باشد، نباید همه چیز را به آفتاب یا آب استخر نسبت داد و بهتر است علت توسط متخصص بررسی شود.
چرا موهایتان بعد از تابستان خشک و شکننده شده؟ 4 راهنمای علمی بازسازی مو بعد از آفتاب، کلر و آب شور
نتیجهگیری
خشکی و شکنندگی مو بعد از تابستان معمولاً یک اتفاق ناگهانی نیست؛ بلکه نتیجه تجمع آسیبهای محیطی و مکانیکی در طول هفتهها یا ماهها است. اشعه UV میتواند به پروتئینها و رنگدانههای مو آسیب بزند، آب کلردار میتواند فرسایش کوتیکول و آسیب اکسیداتیو را افزایش دهد و تماس مکرر با آب شور، شستوشو، اصطکاک و حرارت میتواند این چرخه را تشدید کند.
بنابراین بهترین راهکار، یک «محصول معجزهآسا» نیست؛ بلکه ترکیبی از محافظت در برابر UV، کاهش تماس و آسیب شیمیایی، شستوشوی صحیح، نرمکنندگی، کاهش حرارت و جلوگیری از اصطکاک و کشش اضافی است.
در واقع، مراقبت از مو بعد از تابستان باید بیشتر از آنکه به دنبال پوشاندن آسیب باشد، روی جلوگیری از ادامه آن تمرکز کند. هرچه زودتر چرخه آسیب متوقف شود، احتمال حفظ ظاهر، انعطافپذیری و استحکام باقیمانده ساقه مو بیشتر خواهد بود.