بسیاری از ما عادت داریم موها را برای تمرکز بهتر یا راحتی بیشتر، محکم ببندیم. اما این حرکتِ ساده، یک فرآیندِ فیزیکیِ مداوم را روی ریشه و ساقهی مو فعال میکند که میتواند در درازمدت نتایج جبرانناپذیری داشته باشد.
۱. آلوپسی کششی (Traction Alopecia)؛ فرسایشِ ریشه
اصلیترین نگرانی متخصصان پوست و مو در مورد بستن مو، پدیدهای به نام «آلوپسی کششی» است. از نظر علمی، فولیکول مو در پوست سر قرار دارد و وقتی مو را با کش محکم میبندید (بهویژه مدل دماسبیِ سفت یا گوجهایِ بالا)، شما نیروی کششیِ مداومی را به این فولیکول وارد میکنید.
این کششِ طولانیمدت، باعث بروز التهاب در اطراف فولیکول میشود. با گذشت زمان، این التهاب باعث میشود فولیکول بهتدریج کوچک (مینیاتوری) شود. وقتی فولیکول کوچک شود، تارهای مویی که تولید میکند نازکتر و ضعیفتر میشوند تا جایی که در نهایت، آن فولیکول ممکن است کلاً تولید مو را متوقف کند. این دقیقاً همان دلیلی است که بسیاری از افراد پس از سالها بستنِ سفتِ مو، متوجه خالی شدنِ ناحیه شقیقهها یا خطِ رویشِ مو میشوند.
یا بستن مو با کش باعث ریزش مو میشود؟ بررسی 4 آسیب کشیدن مداوم مو
۲. آسیب مکانیکی به کوتیکول (Mechanical Cuticle Damage)
ساقه مو با لایهای محافظ به نام «کوتیکول» پوشیده شده است که مانند پولکهای ماهی روی هم قرار دارند. وقتی شما یک کشِ پلاستیکی یا پارچهای را دور مو میپیچید، بخشی از ساقه مو تحت فشارِ مستقیم قرار میگیرد.
از نظر علمی، این عمل «تنش مکانیکی» ایجاد میکند. فشاری که کش به مو وارد میکند، باعث میشود این پولکهایِ محافظ (کوتیکول) از هم باز شده یا بشکنند. وقتی کوتیکولِ ساقه آسیب ببیند، رطوبتِ داخلیِ مو بهراحتی از دست میرود و مو مستعدِ خشکی، گرهخوردگی و از همه بدتر، شکستگی از همان نقطهی بستن میشود. یعنی مو نه از ریشه، بلکه از وسط کنده میشود که در ظاهر با ریزش مو اشتباه گرفته میشود.
یا بستن مو با کش باعث ریزش مو میشود؟ بررسی 4 آسیب کشیدن مداوم مو
۳. اختلال در خونرسانی و تنشِ پوست سر
آیا تا به حال بعد از یک روزِ طولانی که موهایتان را محکم بسته بودید، وقتی مو را باز میکنید احساس درد در پوست سر دارید؟ این درد، سیگنالِ «تنشِ بیشازحدِ پوستی» است.
پوست سر دارای شبکه وسیعی از رگهای خونی است که وظیفه تغذیه فولیکولهای مو را بر عهده دارند. بستنِ بسیار سفتِ مو، باعث ایجاد فشار روی بافتهای نرمِ پوست سر میشود. اگرچه شواهد علمی نشان نمیدهند که این کار بهطور مستقیم جریان خون را قطع کند، اما تنشِ مداوم میتواند باعثِ سفتیِ عضلاتِ پوست سر (Scalp Tightness) شود. این تنش، محیطِ زیستیِ فولیکول را تحتِ استرسِ متابولیک قرار میدهد که در کنار سایر عوامل، میتواند چرخه رشد مو (آناژن) را مختل کند.
یا بستن مو با کش باعث ریزش مو میشود؟ بررسی 4 آسیب کشیدن مداوم مو
۴. نقش متریال و اصطکاک (Material Friction Coefficient)
نه همه کشها یکسان هستند. از نظر مهندسیِ مواد، اصطکاکی که کش با سطحِ مو ایجاد میکند، بسیار تعیینکننده است. کشهای پلاستیکیِ ساده یا کشهایی که دارای قطعاتِ فلزی هستند، ضریبِ اصطکاکِ بسیار بالایی دارند.
وقتی کش را میبندید یا باز میکنید، این قطعاتِ فلزی یا پلاستیکیِ زبر، مثلِ یک ارهی ریز عمل میکنند و تارهای مو را میکشند یا میبُرند. در مقابل، کشهایِ ابریشمی (Silk Scrunchies) به دلیلِ سطحِ لغزنده و صاف، ضریبِ اصطکاکِ بسیار پایینی دارند و اجازه میدهند ساقه مو بدونِ گیر کردن و کشیده شدنِ غیرضروری، در جای خود قرار بگیرد. انتخابِ نادرستِ متریال، آسیبِ فیزیکیِ ناشی از بستنِ مو را تا ۵۰ درصد افزایش میدهد.
یا بستن مو با کش باعث ریزش مو میشود؟ بررسی 4 آسیب کشیدن مداوم مو
نتیجهگیری
بستنِ مو به خودیِ خود یک عملِ جنایتکارانه علیه موهایتان نیست، اما «نحوه» و «شدت» آن تعیینکنندهی سلامتِ بلندمدتِ ریشه و ساقه است. ریزشِ موی ناشی از کشش (Traction Alopecia) کاملاً قابلِ پیشگیری است اگر بدانیم که موها نیاز به تنفس و استراحت دارند.
برای حفظ سلامت موها، نیازی نیست بستنِ مو را کنار بگذارید؛ فقط کافی است استراتژیتان را تغییر دهید:
- از کشهای نرم (ابریشمی یا ساتن) استفاده کنید.
- مدلهایِ مو را متنوع کنید (همیشه از یک نقطه نبندید).
- از بستنِ مویِ خیس خودداری کنید (چون در حالتِ خیس، مو در ضعیفترین و شکنندهترین حالتِ خود قرار دارد).
- و مهمتر از همه، اگر بعد از باز کردن مو احساس درد میکنید، بدانید که دارید بیش از حد به فولیکولهایتان فشار میآورید.