بارداری دورهای شگفتانگیز از زندگی هر زنی است که همراه با تغییرات جسمی و هورمونی چشمگیری میباشد. یکی از این تغییرات که اغلب مورد توجه قرار میگیرد، تحولات چرخه رشد مو است. بر اساس تحقیقات علمی، افزایش سطح استروژن در دوران بارداری باعث میشود تعداد بیشتری از فولیکولهای مو در فاز آناژن (رشد) باقی بمانند و ریزش طبیعی مو به تأخیر بیفتد.
این پدیده به “درخشش بارداری” معروف است که بسیاری از زنان در سهماهه دوم تجربه میکنند. با این حال، این تغییرات همیشه مثبت نیستند؛ برخی زنان با موهای چرب، خشک یا شکنندهتر مواجه میشوند. این مقاله با تمرکز بر چهار محور اصلی، راهنمای کامل مراقبت از مو در دوران بارداری را ارائه میدهد.
۱. تغییرات هورمونی و تغذیهای مو در دوران بارداری
تأثیر هورمونها بر چرخه رشد مو
در دوران بارداری، بدن به کارخانهای قدرتمند از هورمونها تبدیل میشود. افزایش سطح استروژن، فاز رشد مو را طولانیتر کرده و باعث میشود موها ضخیمتر و پرپشتتر به نظر برسند. بر اساس مطالعهای که با استفاده از دستگاه Trichoscan انجام شد، نسبت آناژن (موهای در حال رشد) در ماههای ششم و نهم بارداری به طور قابلتوجهی بالاتر از دوران غیربارداری است.
با این حال، این تغییرات در هر فرد یکسان نیستند. در سهماهه اول، برخی زنان به دلیل افزایش تولید چربی، پوست سر چرب و خارشدار تجربه میکنند، در حالی که در سهماهه سوم تولید چربی کاهش یافته و موها حجم بیشتری پیدا میکنند. همچنین، هورمونها میتوانند باعث رشد مو در نواحی غیرمنتظره مانند صورت، شکم و کمر شوند که معمولاً پس از زایمان برطرف میشود.
تغذیه درست: کلید سلامت مو
در دوران بارداری، بدن اولویت خود را به رشد جنین اختصاص میدهد و موها ممکن است از مواد مغذی کافی محروم شوند. کمبود آهن و ویتامینها میتواند منجر به تلوژن افلوویوم (ریزش مو) شود. برای پیشگیری از این مشکل، تغذیه متعادل حاوی پروتئین، آهن، روی، بیوتین و امگا-۳ ضروری است. مواد غذایی مانند اسفناج، گوشت قرمز، تخممرغ، ماهیهای چرب و آجیلها باید در رژیم غذایی گنجانده شوند. ویتامینهای بارداری (Prenatal Vitamins) که حاوی اسید فولیک، آهن، کلسیم و بیوتین هستند، هم برای سلامت جنین و هم برای تقویت موها مفیدند.
راهنمای جامع مراقبت از مو در دوران بارداری از تغییرات هورمونی تا مراقبتهای پس از زایمان
۲. انتخاب محصولات و درمانهای ایمن
مواد شیمیایی مجاز و ممنوع
یکی از بزرگترین نگرانیهای مادران بارداری، ایمنی استفاده از رنگ مو و سایر درمانهای شیمیایی است. بر اساس اطلاعات کتابخانه ملی پزشکی (NCBI)، بیشتر تحقیقات نشان میدهند که استفاده از رنگ مو در دوران بارداری ایمن است، زیرا مقدار جذب مواد شیمیایی از پوست سر سالم بسیار کم است. با این حال، توصیه میشود:
درمانهای ممنوعه
برخی درمانها باید به طور کامل در دوران بارداری اجتناب شوند:
راهنمای جامع مراقبت از مو در دوران بارداری از تغییرات هورمونی تا مراقبتهای پس از زایمان
۳. روتین مراقبت روزانه و حل مشکلات رایج
شستشو و مراقبت مناسب
بر اساس توصیههای متخصصان، روتین مراقبت از مو در دوران بارداری باید انعطافپذیر باشد:
برای موهای چرب: در سهماهه اول که پوست سر چربتر است، استفاده از شامپوهای پاککننده یا ضدشوره توصیه میشود. اما از شستشوی بیش از حد خودداری کنید زیرا باعث تحریک غدد چربی میشود.
برای موهای خشک و شکننده: در سهماهه سوم که تولید چربی کاهش مییابد، باید از محصولات “مرطوبکننده”، “تقویتکننده” و “آبرسان” استفاده کرد. ماسکهای عمیق پیش از شستشو (Pre-shampoo) هفتهای ۱-۲ بار توصیه میشوند. همیشه از آب ولرم استفاده کنید و از شستشوی با آب داغ که باعث خشکی بیشتر میشود، پرهیز کنید.
نکات عملی برای جلوگیری از آسیب
راهنمای جامع مراقبت از مو در دوران بارداری از تغییرات هورمونی تا مراقبتهای پس از زایمان
۴. آمادگی برای ریزش مو پس از زایمان و مراقبتهای بعدی
تلوژن افلوویوم پس از زایمان
یکی از واقعیتهای اجتنابناپذیر پس از زایمان، ریزش مو است که به “تلوژن افلوویوم پس از زایمان” معروف است. پس از زایمان، سطح استروژن به طور ناگهانی کاهش یافته و تمام موهایی که در فاز رشد مانده بودند، وارد فاز استراحت و سپس ریزش میشوند. این ریزش معمولاً ۳ تا ۶ ماه پس از زایمان به اوج خود رسیده و تا یک سالگی کودک متوقف میشود. جالب است که مطالعات نشان دادهاند مادران شیرده در ماه چهارم پس از زایمان نرخ آناژن بالاتر و ریزش کمتری نسبت به مادران غیرشیرده دارند.
استراتژیهای مدیریت ریزش
زمان مراجعه به پزشک
اگر ریزش مو شدید، تکهتکه یا همراه با علائم دیگر مانند خستگی Extreme یا تغییرات وزن باشد، باید برای بررسی کمخونی، اختلالات تیروئید یا سایر مشکلات زمینهای به پزشک مراجعه کرد.
راهنمای جامع مراقبت از مو در دوران بارداری از تغییرات هورمونی تا مراقبتهای پس از زایمان
نتیجهگیری
مراقبت از مو در دوران بارداری نیازمند درک عمیق تغییرات هورمونی و تطبیق روتین مراقبتی با نیازهای فردی است. از افزایش حجم مو در سهماهه دوم تا ریزش طبیعی پس از زایمان، این تغییرات بخشی طبیعی از سفر مادرانهاند. با انتخاب محصولات ایمن، تغذیه متعادل، مراقبت ملایم و صبر در برابر چالشهای پس از زایمان، میتوان سلامت موها را در این دوره حساس حفظ کرد. به یاد داشته باشید که هر بارداری منحصربهفرد است و در صورت هر گونه نگرانی، مشورت با متخصصان پوست و مو یا ماما ضروری است. در نهایت، ایجاد یک انسان جدید شگفتانگیزترین تحول است و موهای شما نیز با کمی مراقبت از مو در دوران بارداری، این سفر را با شما طی خواهند کرد.